ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ Δ. ΣΤΑΘΑΤΟΥ (1809-1893)

Όθων Α. Σταθάτος / Othon A. Stathatos (1844-1924)

«Ο Όθωνας Σταθάτος, γιος του Αντωνίου Σταθάτου γεννήθηκε το 1844 στην Ιθάκη και πέθανε στη Γενεύη το 1924. Είχε δυο αδελφούς, το Διονύσιο και τον Κωνσταντίνο και τρεις αδελφές, την Ευτέρπη, την Αγλαΐα και την Πανδώρα. Σύζυγός του ήταν η Αθηνά Σταθάτου, του γένους Δημητρίου Κυπαρίσση, προέδρου εφετών, που γεννήθηκε στην Πάτρα το 1864 και πέθανε στην Αθήνα το 1937. Ο Όθωνας Σταθάτος ήταν ακόμη πολύ νέος όταν γύρω στα 1850 γνώρισε τη ξενιτιά φεύγοντας για τη Ρουμανία, όπου πολλοί άλλοι Έλληνες ήταν εγκατεστημένοι. Η Ελλάδα διένυε τότε τη μεταεπαναστατική περίοδο όπου οι οικονομικές δυσχέρειες ήταν μεγάλες και πολλοί Έλληνες εγκατέλειπαν την πατρίδα, ευκολότερα δε οι νησιώτες λόγω του εμπορίου που είχαν σχέσεις με τον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου. Εκεί, βρέθηκε με τα πρώτα ξαδέρφια του, Παναγιώτη, Ιωάννη και Αντώνη Θεοφιλάτο όπου είχαν καλή και ευδόκιμη εργασία, και αργότερα κάλεσε και τους αδελφούς του, Διονύσιο, με ειδικότητα στα μηχανικά ζητήματα των πλοίων και Κωνσταντίνο, με ιδιαίτερη εμπορική μόρφωση,στην Τεργέστη. Ασχολήθηκαν με το εμπόριο του άνθρακα στο Δούναβη και με τα σελέπια (μικρά πλοία που μετέφεραν άνθρακα). Μάλιστα, η συνεργασία τους ήταν τόσο επιτυχημένη και αποτελεσματική ώστε ίδρυσαν την πρώτη Ελληνική εφοπλιστική Εταιρεία «Θεοφιλάτος και Σταθάτος», η οποία και απέκτησε δικαίως παγκόσμια φήμη.

Μετά όμως, από το πρόωρο θάνατο του Παναγιώτη Θεοφιλάτου η εταιρεία αυτή διαλύθηκε και παρέμειναν οι «Αδελφοί Σταθάτοι» οι οποίοι επέκτειναν τις επιχειρήσεις τους δημιουργώντας ολόκληρο στόλο μεγάλων φορτηγών ατμόπλοιων, ρυμουλκών και ποταμόπλοιων στο Δούναβη. Στα πλοία των αδελφών Σταθάτου εργάζονταν εκατοντάδες Ιθακήσιοι, καθώς από τον Α ́ πλοίαρχο μέχρι και το τελευταίο ναύτη, όλα τα πληρώματα των ατμόπλοιων και φορτηγών, ακόμα και οι υπάλληλοι των γραφείων και των εξωτερικών εργασιών αποτελούντο, κατά το μεγαλύτερο μέρος, από Ιθακήσιους. Το 1895 βρίσκει τον Όθωνα πλούσιο πλέον, έμπορο και εφοπλιστή, έχοντας στην ιδιοκτησία του το πλοίο ΌΘΩΝ ΣΤΑΘΑΤΟΣ. Όταν κλονίστηκε όμως η υγεία του, αποφασίζει να επιστρέψει στην Αθήνα όπου και αγοράζει το οικόπεδο επί των οδών Βασιλίσσης Σοφίας 31 και Ηροδότου, προκειμένου να χτίσει εκεί σπίτι και γραφείο, για να διευθύνει απ’ την Ελλάδα πια τις εμπορικές του δραστηριότητες. Εγκαταλείπει το λιμάνι του Σουλινά στη Ρουμανία, παρόλα αυτά κρατάει εκεί υπό την ιδιοκτησία του μια μεγάλη ανθρακαποθήκη.

Ο Όθωνας με αφετηρία την πεποίθηση ότι η όσο το δυνατόν καλύτερη

εκπαίδευση των νέων και ιδιαίτερα σε πρακτικούς επαγγελματικούς κλάδους, αποτελεί τη πιο σίγουρη βάση της ευημερίας και της προόδου ενός έθνους και από την άλλη η μεγάλη του αγάπη για τη γενέτειρα πατρίδα του, ίδρυσε στην Ιθάκη το 1906 την «Εμπορική και Ναυτική Σχολή», η οποία υπήρξε η καλύτερη στα Βαλκάνια και μία από τις καλύτερες στην Ευρώπη. Η σχολή οικοδομήθηκε το 1905 από τον Ερνέστο Τσίλερ, η συνολική δαπάνη ανήλθε στο 1.600.000 δρχ. ποσό τεράστιο για την εποχή εκείνη. Λειτούργησε από το 1906 μέχρι το 1913. Κατά το επταετές διάστημα λειτουργίας της αποφοίτησαν αξιόλογοι εμποροπλοίαρχοι και εμποροτραπεζικοί υπάλληλοι, άρτια καταρτισμένοι οι οποίοι κατέλαβαν αμέσως μετά την αποφοίτησή τους σημαντικές θέσεις. Το 1916 ο Όθωνας απέσυρε τη χρηματοδότηση και έκτοτε λειτούργησε ως Δημοτικό Σχολείο μέχρι το 1953 που λόγω των σεισμών έπαθε ζημιές το κτίριο. Το νεοκλασικό αυτό αριστούργημα κατεδαφίστηκε ενώ μπορούσε να διασωθεί.»

Μπουκίτα Ροκσολάνα, «Όθωνας Σταθάτος: Ο βίος και η κληρονομία του».

Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας. Εργασία, ακαδημαϊκό έτος 2014-2015. Πηγή: https://hellenicdiaspora.com/wp-content/uploads/2015/05/stathatos_final_Roksolana.pdf

Τρεις γενεές αξιωματικών / Three generations in uniform

Τρεις γενεές αξιωματικών. Εξ αριστερών: ο Πέτρος Α. Σταθάτος (1890-1995), ο πεθερός του Κωνσταντίνος Πάλλης (1871–1941), ο υιός του Κωνσταντίνος Π. Σταθάτος (1917-2008), σε επίσημη φωτογραφία (π.1938). Ο Πέτρος Σταθάτος, με βαθμό συνταγματάρχου, είναι υπασπιστής του Γεωργίου Β', ο Κωνσταντίνος Πάλλης, με βαθμό στρατηγού, θα τοποθετηθεί επιτελάρχης Γ.Ε.Σ. με την έναρξη του πολέμου, ενώ ο Κωνσταντίνος Σταθάτος, που θα υπηρετήσει ως ανθυπίλαρχος στο Αλβανικό μέτωπο, βρίσκεται στο πρώτο έτος της Σχολής Ευελπίδων.

From left to right: Petros A. Stathatos (1890-1995), his father-in-law Konstantinos Pallis (1871-1941) and his son Konstantinos P. Stathatos (1917-2008). Peter Stathatos, with the rank of colonel, was aide-de-camp to King George II; Konstantinos Pallis, with the rank of Lt. General, will become Chief of the Field Army General Staff upon the outbreak of the war; and Konstantinos Stathatos, who was to serve on the Albanian front as a second lieutenant,is currently in his first year at the Greek Military Academy.

Χαρίκλεια Σκένδερ (Σταθάτου), δεκαετία 1950 / Charikleia Skender (Stathatos), 1950s

Η Χαρίκλεια Σκένδερ (1864-1957), σύζηγος Κωνσταντίνου Α. Σταθάτου, επίσημο πορτραίτο αρχών δεκαετίας 1950. Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής της έζησε στο Ψυχικό, στο σπίτι της κόρης της Σοφιάς και του συζήγου της, στρατηγού Γεωργίου Δελαγραμμάτη.

Charikleia Skender (1864-1957), wife of Konstantinos A. Stathatos; formal studio portrait from the early 1950s. She spent the last decades of her life in Psychiko, at the home of her daughter Sophia and her husband, General Georgios Delagrammatis.

Τρεις γενεές της οικογενείας Κωνσταντίνου Α. Σταθάτου / Three generations of the family of Konstantinos A. Stathatos

Ομαδική φωτογραφία τραβηγμένη π. 1926

Όρθιοι, εξ αριστερών:

Χριστίνα Α. Σταθάτου (το γένος Ζαφειροπούλου), Πολύμνια Π. Σταθάτου (Πάλλη) βαστώντας τον γιο της Αντώνη, Πέτρος Κ. Σταθάτος, Κωνσταντίνος [Κώστας] Ζαρίφης, Σοφία Δελαγραμμάτη (Σταθάτου), Αντώνιος Κ. Σταθάτος, Λένα Ζαρίφη (Σταθάτου) βαστώντας τον γιο της Λένο, Γεώργιος Δελαγραμμάτης.

Μεσαία σειρά:

Χαρίκλεια Σταθάτου (Σκένδερ) βαστώντας τη Νόρα Α. Σταθάτου, όρθια η Νόρα Ζαρίφη, Κωνσταντίνος Α. Σταθάτος βαστώντας την Λένη Α. Σταθάτου.

Πρώτη σειρά:

Αντώνης [Τώνης] Δελαγραμμάτης, Λενιώ Σταθάτου, Φρόσω Ζαρίφη, Κωνσταντίνος Π. Σταθάτος.

Group studio portrait, c. 1926

Standing, l. to r.:

Christina A. Stathatos (née Zafeiropoulo); Polymnia P. Stathatos (Palli) holding her son Antoni; Petros K. Stathatos; Konstantinos [Kostas] Zarifis; Sofia Delagrammati (Stathatos); Antonios K. Stathatos; Lena Zarifi (Stathatos) holding her son Leno; Georgios Delagrammatis.

Centre:

Charikleia Stathatos (Skender), holding Norah A. Stathatos; Norah Zarifi, standing; Konstantinos A. Stathatos, holding Leni A. Stathatos.

Front row:

Antonis [Tony] Delagrammatis; Lenio Stathatos; Frosso Zarifi (Stathatos); Konstantinos P. Stathatos.

Χαρίκλεια Σκένδερ (1864-1957)

Η Χαρίκλεια Σκένδερ (1864-1957), σύζηγος Κωνσταντίνου Α. Σταθάτου, σε φωτογραφία τραβηγμένη την εποχή του γάμου των (Braila, 1885).

Charikleia Skender (1864-1957), the wife of Konstantinos A. Stathatos, at the time of her wedding in Braila, Rumania (1885).

Κωνσταντίνος Α. Σταθάτος (1850-1930) / Konstantinos A. Stathatos (1850-1930)

Ο Κωνσταντίνος Α. Σταθάτος, πέμπτο παιδί και τρίτος γιος του Αντωνίου Δ. Σταθάτου, γεννήθηκε στην Ιθάκη το 1850 και πέθανε στην Αθήνα το 1930. Παντρεύτηκε την Χαρίκλεια Σκένδερ (1864-1957), γνωστή στα εγγόνια της ως «Γιαγιάκα». Είχαν έξη παιδιά, κατά σειρά ηλικίας την Ανδριάννα, που πέθανε λίγο μετά τη γέννα (1888), τη Σοφία (γ.1889), μετέπειτα Δελαγραμμάτη, τον Αντώνη (γ.1890), τον Πέτρο (γ.1891), τη Νόρα (γ.1897) και τη Λένα (γ.1900), μετέπειτα Ζαρίφη.

Konstantinos A. Stathatos, fifth child and third son of Antonios D. Stathatos, was born in Ithaka in 1850 and died in Athens in 1930. He married Charikleia Skender (1865-1957), who much later became “Yiayiaka” to her grandchildren and great-grandchildren. They had six children, starting with Adrianna (b.1888) who dies soon after birth; Sophia (b.1889), later Delagrammati; Antonios (b.1890); Petros (b.1891); Norah (b.1897); and Lena (b.1900), later Zarifi.

Αντώνιος Δ. Σταθάτος (1809-1893)

«Πατέρας των Σταθάτων που δραστηριοποιήθηκαν στο εμπόριο του Δούναβη ήταν ο Αντώνιος Διονυσίου Πεταλάς-Σταθάτος, για τον οποίο γνωρίζουμε πως υπήρξε δάσκαλος στην Ιθάκη. Η σχέση του με τη ναυτιλία και το εμπόριο περιοριζόταν στο γεγονός ότι είχε νυμφευθεί την Ανδριάννα Βλασσοπούλου (1816-1897), κόρη του Σπυράκη Βλασσόπουλου, Ιθακήσιου καπετάνιου. Ο Αντώνιος Πεταλάς-Σταθάτος απέκτησε τρεις γιους: τον Όθωνα (1843-1925), το Διονύσιο (1844-1930) και τον Κωνσταντίνο (1846-1930). Οι γιοι του, αφού έμαθαν τα πρώτα γράμματα στην Ιθάκη, μετέβηκαν στη Ρουμανία και εκεί ανέπτυξαν τις ναυτεμπορικές τους δραστηριότητες και έγιναν γνωστοί με το δεύτερο επώνυμό τους: Σταθάτοι.»

Πηγή: Παναγιώτης Καπετανάκης, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, Εύξεινος Πόντος
Βλέπε επίσης Επτανησιακά, http://eptanisiaka.blogspot.gr/2016/01/blog-post.html

“Antonios Petalas-Stathatos, son of Dionysios, was the father of the Stathatos brothers who involved themselves in the Danube trade. It is known that he was a teacher in Ithaca and that his only relation to shipping and trade was through his marriage to Adrianna Vlassopoulou (1816-1897), daughter of the Ithakiote sea-captain Spyrakis Vlassopoulos. Antonios Petalas-Stathatos had three sons, Othon (1843-1925), Dionysios (1844-1930) and Konstantinos (1846-1930), all of whom went to Romania after primary education; there they involved themselves in shipping and became known with their second surname: Stathatoi [pl. of Stathatos].^”

Source: Panayotis Kapetanakis, entry “Stathatos family” in Encyclopaedia of the Hellenic World: Black Sea. Translation by Anna Tsokanis.

Η οικογένεια Σταθάτου

“Η ιθακήσια οικογένεια των Σταθάτων ανέπτυξε σημαντική εφοπλιστική δράση κατά το 19ο και 20ό αιώνα. Ο οίκος των Σταθάτων, με επικεφαλής τον Όθωνα Σταθάτο, είχε κυρίαρχη θέση στη ναυτιλία και το εμπόριο δημητριακών του Δούναβη. Σε συνεργασία με τους συγγενείς τους Θεοφιλάτους θα οδηγήσουν την ελληνική ναυτιλία στη νέα εποχή του ατμού, ναυπηγώντας το 1871 το πρώτο ελληνικό σιδερένιο φορτηγό ατμόπλοιο. Ο οίκος των Σταθάτων θα προσφέρει, παράλληλα, αξιόλογο έργο στον τομέα της ευεργεσίας.

Ο μεγάλος εφοπλιστικός οίκος των Σταθάτων ξεκίνησε από τους αδελφούς Όθωνα, Κωνσταντίνο και Διονύσιο, γιους του Αντώνιου Πεταλά‑Σταθάτου. Η οικογένεια των Πεταλά‑Σταθάτων είχε συγγένεια με αυτή των άλλων σπουδαίων Ιθακήσιων εφοπλιστών, των Πεταλά‑Θεοφιλάτων. Σύμφωνα, μάλιστα, με ένα χειρόγραφο του κτητορικού της εκκλησίας Κοιμήσεως στο Γαρδελάκι της Ιθάκης, των μέσων του 18ου αιώνα, προκύπτει πως Σταθάτοι και Θεοφιλάτοι είχαν τον ίδιο πρόγονο, το Θεόφιλο Πεταλά. Με το πέρασμα όμως του χρόνου μάκρυναν οι βαθμοί της συγγένειας και τα διακριτικά παρωνύμιά τους παρέμειναν δύο ξεχωριστά επώνυμα της άλλοτε μίας οικογένειας. Οι Σταθάτοι θα εξελιχθούν, όπως συνέβη και με τους συγγενείς τους Θεοφιλάτους, σε έναν από τους μεγαλύτερους ελληνικούς εφοπλιστικούς οίκους της εποχής του τελευταίου τετάρτου του 19ου και του α΄ μισού του 20ού αιώνα. Η εφοπλιστική και ναυτεμπορική τους δραστηριότητα δε θα περιοριστεί μόνο στο Δούναβη, αλλά θα επεκταθεί τόσο στη Μεσόγειο με κέντρο την Αθήνα όσο και στο ναυτιλιακό κέντρο της εποχής, το Λονδίνο.

Η Ιθάκη αποτελεί ένα από τα μικρότερα και πλέον άγονα νησιά της θάλασσας του Ιονίου. Από τα τέλη όμως του 18ου αιώνα οι κάτοικοί της άρχισαν να αναπτύσσουν έντονη ναυτιλιακή δραστηριότητα, με αποτέλεσμα το νησί να μετατραπεί, κατά το19ο αιώνα, μαζί με τη γειτονική της Κεφαλονιά, σε σημαντικό ναυτότοπο όχι μόνο του Ιονίου, αλλά και της ανατολικής Μεσογείου. Αναφέρεται μάλιστα πως το 1810 η Ιθάκη είχε περίπου 40 ποντοπόρα σκάφη, με έμπειρους ναυτικούς και ναυπηγοτεχνίτες. Από τις αρχές του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα παρουσιάζεται έντονο μεταναστευτικό ρεύμα προς τις περιοχές της νότιας Ρωσίας, στις ακτές της Μαύρης θάλασσας, καθώς και στις παραδουνάβιες περιοχές. Οι Επτανήσιοι έμποροι που εγκαταστάθηκαν στα λιμάνια της Αζοφικής, στην Οδησσό, στην Κριμαία, καθώς και στα λιμάνια του Δούναβη Σουλινά, Τούλτσα, Γαλάτσι και Βραΐλα, πήραν στα χέρια τους το εμπόριο των δημητριακών. Σε αυτή την εμπορική δραστηριότητα συμμετείχαν ενεργά και οι Σταθάτοι, οι οποίοι βασίστηκαν τόσο στα συγγενικά τους δίκτυα όσο και στην επιχειρηματική τους νεωτερικότητα. Αποτέλεσμα ήταν να μετατραπούν σε έναν από τους σημαντικότερους Ιθακήσιους εφοπλιστικούς οίκους του 19ου και του 20ού αιώνα, ακολουθώντας τη ναυτική παράδοση του νησιού τους.”

Πηγή: Παναγιώτης Καπετανάκης, Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού: Εύξεινος Πόντος

Βλέπε επίσης Επτανησιακά, http://eptanisiaka.blogspot.gr/2016/01/blog-post.html